| I
Intermissa, Venus, diu rursus bella moves? Parce, precor, precor. Non sum qualis eram bonae sub regno Cinarae. Desine, dulcium mater saeva Cupidinum, circa lustra decem flectere mollibus iam durum imperiis: abi quo blandae iuvenum te revocant preces. Tempestivius in domum Paulli, purpureis ales oloribus, comissabere Maximi, torrere iecur quaeris idoneum, simaque et nobilis et decens. Net pro sollicitis non tacitus reis et centum puer artium late signa feret militiae tuae, et quandoque potentior largi muneribus riserit aemuli, Albanos prope te lacus ponet marmoream sub trabe citrea. Illic plurima naribus duces thura lyraeque et Berecyntiae delectabere tibiae mixtis carminibus non sine fistula; illic bis pueri die numen cum teneris virginibus tuum laudantes pede candido in morem Salium ter quatient humum... |
Traduzione momentaneamente non disponibile. Se qualcuno volesse inviarmela a defaste@freemail.it gliene sarei molto grato. |
| II
Pindarum quisquis studet aemulari, Iulle, ceratis ope Daedalea nititur pennis vitreo daturus nomina ponto. Monte decurrens velut amnis, imbres quem super notas aluere ripas, fervet immensusque ruit profundo Pindarus ore, laurea donandus Apollinari, seu per audaces nova dithyrambos verba devolvit numerisque fertur lege solutis; seu deos regesve canit, deorum sanguinem, per quos cecidere iusta morte Centauri, cecidit tremendae flamma Chimaerae: sive quos Elea domum reducit palma caelestes pugilemve equumve dicit et centum potiore signis munere donat; flebili sponsae iuvenemve raptum plorat et vires animumque moresque aureos educit in astra nigroque invidet Orco. Multa Dircaeum levat anra cycnum, tendit, Antoni, quotiens in altos nubium tractus: ego apis Matinae Inore modoque grata carpentis thyma per laborem plurimum, circa nemus uvidique Tiburis ripas operosa parvus carmina fingo. Coneines maiore poeta plectro Caesarem, quandoque trahet feroces per sacrum clivum merita decorus fronde Sygambros, quo nihil maius meliusve terris fata donavere bonique divi nec dabunt, quamvis redeant in aurum tempora priscum Concines laetosque dies et Urbis publicum ludum super impetrato fortis Augusti reditu forumque litibus orbum. Tum meae, si quid loquar audiendum, vocis accedet bona pars et « O sol pulcher, o laudande! » canam, recepto Caesare felix. Teque, dum procedit, « io Triumphe! » non semel dicemus, « io Triumphe! », civitas omnis dabimusque divis thura benignis. Te decem tauri totidemque vaccae, me tener solvet vitulus relicta matre qui largis iuvenescit herbis in mea vota, fronte curvatos imitatus ignes tertium lunae referentis ortum, qua notam duxit niveus videri, cetera fulvus. |
Traduzione momentaneamente non disponibile. Se qualcuno volesse inviarmela a defaste@freemail.it gliene sarei molto grato. |
| III
Quem tu, Melpomene, semel nascemtem pllacido lumine videris, illum non labor Isthmius clarabit pugilem, non equus impiger curru ducet Achaico victorem, neque res bellica Deliis ornatum foliis ducem, quod regum tumidas contuderit minas, ostendet Capitolio. sed quae Tibur aquae fertile praefluunt et spissae nemorum comae fingent Aeolio cannine nobilem. Romae principis urbium dignatur suboles inter amabiles vatum ponere me choros et iam dente minus mordeor invido. O, testudinis aureae dulcem quae strepitum, Pieri, temperas, o mutis quoque piscibus donatura cycni, si libeat, sonum, totum muneris hoc tui est, quod monstror digito praetereuntium Romanae fidicen lyrae: quod spiro et placeo, si placeo, tuum est. |
Traduzione momentaneamente non disponibile. Se qualcuno volesse inviarmela a defaste@freemail.it gliene sarei molto grato. |
| IV
Qualem ministrum fluminis alitem cui rex deorum regnum in aves vagas permisit expertus fidelem Iuppiter in Ganymede flavo, olim iuventas et patrius vigor nido laborum propulit inscium vernique lato nimbis remotis insolitos docuere nisus venti paventem, mox in ovilia demisit hostem vividus impetus, nunc in reluctantes dracones egit amor dapis atque pugnae; qualemve laetis caprea pascuis intenta fulvae matris ab ubere iam lacte depulsum leonem dente novo peritura vidit: videre Raetis bella sub Alpibus Drusum gerentem Vindelici; - quibus mos unde deductus per omne tempus Amazonia securi dextras obarmet, quaerere distuli, nec scire fas est omnia - sed diu lateque victrices catervae consiliis iuvenis revictae sensere quid mens rite, quid indoles nutrita faustis sub penctralibus posset, quid Augusti paternus in pueros animus Nerones. Fortes creantur fortihus et bonis: est in iuvencis, est in equis patrum virtus neque imhellem feroces progenerant aquilae columbam; doctrina sed vim promovet insitam rectique cultus pectora roborant; utcumque defecere mores, indecorant bene nata culpae. Quid debeas, o Roma, Neronibus testis Metaurum flumen et Hasdrubal devictus et pulcher fugatis ille dies Latio tenebris qui primus alma risit adorca, dirus per urbes Afer ut Italas ceu flamma per taedas vel Eurus per Siculas equitavit undas. Post hoc secundis usque laboribus Romana pubes crevit et impio vastata Poenorum tumultu fana deos habuere rectos, dixitque tandem perfidus Hannibal: « Cervi luporum praeda rapacium sectamur ultro quos opimus fallere et effugere est triumphus. Gens quae cremato fortis ab Ilio iactata Tuscis aequoribus sacra natosque maturosque patres pertulit Ausonias ad urbes, duris ut ilex tonsa bipennibus nigrae feraci frondis in Algido, per damna, per caedes, ab ipso ducit opes animumque ferro Non hydra secto corpore firmior vinci dolentem crevit in Herculem, monstrumve suhmisere Colchi maius Echioniaeve Thebae. Merses profundo: pulchrior evenit; luctere: multa proruet integrum cum laude victorem geretque proelia coniugibus loquenda. Carthagini iam non ego nuntios mittam superhos; occidit, occidit spes omnis et fortuna nostri nominis Hasdrubale interempto ». Nil Claudiae non perficient manus quas et benigno numine Iuppiter defendit et curae sagaces expediunt per acuta belli. |
Traduzione momentaneamente non disponibile. Se qualcuno volesse inviarmela a defaste@freemail.it gliene sarei molto grato. |
| V
Divis orte bonis, optime Romulae custos gentis, abes iam nimium diu: maturum reditum pollicitus patrum sancto concilio, redi. Lucem redde tuae, dux bone, patriae: instar veris enim voltus ubi tuus adfulsit populo, gratior it dies et soles melius nitent. Ut mater iuvenem, quem Notus invido flatu Carpathii trans maris aequora cunctantem spatio longius annuo dulci distinet a domo, votis ominibusque et precibus vocat, curvo nec faciem litore demovet: sic desideriis icta fidelibus quaerit patria Cacsarem. Tutus bos etenim rura perambulat, nutrit rura Ceres almaque Faustitas, pacatum volitant per mare navitae, culpari metuit fides, nullis polluitur casta domus stupris, mos et lex maculosum edomuit nefas, laudantur simili prole puerperae, culpam poena premit comes. Quis Parthum paveat, quis gelidum Scythel quis Germania quos horrida parturit fetus, incolumi Caesare? quis ferae bellum curet Hiberiae? Condit quisque diem collibus in suis et vitem viduas ducit ad arbores; hinc ad vina redit laetus et alteris te mensis adhibet deum, te multa prece, te prosequitur mero defuso pateris et Laribus tuum miscet numen uti Graecia Castoris et magni memor Herculis. « Longas o utinam, dux bone, ferias praestes Hesperiae », dicimus integro sicci mane die, dicimus uvidi cum sol Oceano subest. |
Traduzione momentaneamente non disponibile. Se qualcuno volesse inviarmela a defaste@freemail.it gliene sarei molto grato. |
| VI
Dive, quem proles Niobea magnae vindicem linguae Tityosque raptor sensit et Troiae prope victor altae Phthius Achilles, ceteris maior, tibi miles impar, illius quamvis Thetidis marinae Dardanas turres quateret tremenda cuspide pugnax - ille mordaci velut icta ferro pinus aut impulsa cupressus Euro procidit late posuitque collum in pulvere Teucro; ille non inclusus equo Minervae sacra mentito male feriatos Troas et laetam Priami choreis falleret aulam; sed palam captis gravis, heu nefas heu!, nescios fari pueros Achivis ureret Rammis, etiam latentem matris in alvo, ni tuis victus Venerisque gratae vocibus divum pater adnuisset rebus Aeneae potiore ductos alite muros, - doctor argutae fidicen Thaliae, Phoebe qui Xantho lavis amne crines, Dauniae defende decus Camenae, levis Agyieu. Spiritum Phoebus mihi, Phoebus artem carminis nomenque dedit poetae Virginum primae puerique claris patribus orti, Deliae tutela deae fugaces lyncas et cervos cohibentis arcu, Lesbium servate pedem meique pollicis ictum, rite Latonae puerum canentes, rite crescentem face Noctilucam prosperam frugum celeremque pronos volvere menses. Nupta iam dices: « Ego dis amicum saeculo festas referente luces reddidi carmen docilis modorum vatis Horati ». |
Traduzione momentaneamente non disponibile. Se qualcuno volesse inviarmela a defaste@freemail.it gliene sarei molto grato. |
| VII
Diffugere nives, redeunt iam gramina campis arboribusque comae; mutat terra vices et decrescentia ripas flumina praetercunt; Gratia cum Nymphis geminisque sororibus audet ducere nuda choros. Immortalia ne speres, monet annus et almum quae rapit hora diem. Frigora mitescunt Zephyris, ver proterit aestas interitura, simul pomifer autumnus fruges effuderit, et mox bruma recurrit iners. Damna tamen celeres reparant caelestia lunae: nos ubi decidimus quo pater Aeneas, quo Tullus dives et Ancus, pulvis et umbra sumus. Quis scit an adiciant hodiernae crastina summae tempora di superi? Cuncta manus avidas fugient heredis, amico quae dederis animo. Cum semel occideris et de te splendida Minos fecerit arbitria, non, Torquate, genus, non te facundia, non te restituet pietas. Infernis neque enim tenebris Diana pudicum liberat Hippolytum, nec Lethaea valet Theseus abrumpere caro vincula Pirithoo. |
Scomparvero le nevi, già nei campi tornano le erbe E negli alberi le chiome, la terra cambia aspetto, e i fiumi restringendosi scorrono entro le rive. La Grazia con le Ninfe e le sorelle gemelle Osa condurre nuda i cori. Ma l'anno e l'ora che ghermisce i giorni prosperi Ti avvertono di non sperare in cose immortali. I freddi si placano con gli Zefiri, l'estate prenderà Il posto della primavera destinata a sparire Non appena il pomifero autunno avrà prodotto i frutti, e presto torna l'inerte gelo invernale. Tuttavia celeri lune riparano i danni celesti Noi,siamo caduti dove si trova il padre Enea e il ricco Tullo e Anco, siamo polvere e ombra. Chi sa se gli dei superni aggiungeranno alla somma attuale un tempo futuro? Tutte le cose che avrai dato all'animo amico Sfuggiranno alle avide mani dell'erede. Quando sarai morto per sempre e Minosse Avrà fatto un magnifico giudizio di te, o Torquato né la stirpe né la facondia né la pietà ti restituiranno. Infatti neanche Diana libera dalle tenebre Dell'inferno il casto Ippolito, né Teseo può spezzare le catene infernali al caro Piritoo. Ringrazio Angel_ in_the_ska per la traduzione inviatami |
| VIII
Donarem pateras grataque commodus, Censorine, meis aera sodalibus, donarem tripodas, praemia fortium Graiorum; neque tu pessima muncrum ferres, divite me scilicet artium quas aut Parrhasius protulit aut Scopas, hic saxo, liquidis ille coloribus sollers nunc hominem ponere, nunc deum Sed non haec mihi vis, non tibi talium res est aut animus deliciarum egens : gaudes carminibus; carmina possumus donare et pretium dicere muneri. Non incisa notis marmora publicis per quae spiritus et vita redit bonis post mortem ducibus, non celeres fugae reiectaeque retrorsum Hannibalis minae, non incenelia Carthaginis impiae eius, qui domita nomen ab Africa lucratus rediit, clarius indicant laudes quam Calabrae Pierides: neque, si chartae sileant quod bene feceris, mercedem tuleris. Quid foret Iliae Mavortisque puer, si tacitumitas obstaret meritis invida Romuli? Ereptum Stygiis fluctibus Aeacum virtus et favor et lingua potentium vatum divitibus consecrat insulis. Dignum laude virum Musa vetat mori, caelo Musa beat. Sic Iovis interest optati epulis impiger Hercules, clarum Tyndaridae sidus ab infimis quassas eripiunt aequoribus rates, ornatus viridi tempora pampino Liber vota bonos ducit ad exitus. |
Traduzione momentaneamente non disponibile. Se qualcuno volesse inviarmela a defaste@freemail.it gliene sarei molto grato. |
| IX
Ne forte credas interitura quae longe sonantem natus ad Aufidum non ante volgatas per artes verba loquor socianda chordis: non, si priores Maeonius tenet sedes Homerus, Pindaricae latent Ceaeque et Alcaei minaces Stesichorique graves Camenae; nec, si quid olim lusit Anacreon, delevit aetas, spirat adhuc amor vivuntque commissi calores Aeoliae fidibus puellae. Non sola comptos arsit adulteri crines et aurum vestibus inlitum mirata regalesque cultus et comites Helene Lacaena; primusve Teucer tela Cydonio direxit arcu; non semel Ilios vexata; non pugnavit ingens Idomeneus Sthenelusve solus dicenda Musis proelia; non ferox Hector vel acer Deiphobus graves excepit ictus pro pudicis coniugibus puerisque primus. Vixere fortes ante Agamemnona multi; sed omnes inlacrimabiles urgentur ignotique longa nocte, carent quia vate sacro. Paullum sepultae distat inertiae celata virtus. Non ego te meis chartis inortatum sileri totve tuos patiar labores impune, Lolli, carpere lividas obliviones. Est animus tibi rerumque prudens et secundis temporibus dubiisque rectus, vindex avarae fraudis et abstinens ducentis ad se unius anni, sed quotiens, bonus atque fidus iudex, honestum praetulit utili, reiecit alto dona nocentium voltu, per obstantes catervas explicuit sua victor arma. Non possidentem multa vocaveris recte beatum: rectius occupat nomen beati qui deorum muneribus sapienter uti duramque callet pauperiem pati peiusque leto flagitium timet, non ille pro caris amicis aut patria timidus perire. |
Traduzione momentaneamente non disponibile. Se qualcuno volesse inviarmela a defaste@freemail.it gliene sarei molto grato. |
| X
Non disponibile |
|
| XI
Est mihi nonum superantis annum plenus Albani cadus; est in horto, Phylli, nectendis apium coronis; est hederae vis multa qua crines religata fulges; ridet argento domus; ara castis vincta verbenis avet immolato spargier agno; cuncta festinat manus, huc et illuc cursitant mixtae pueris puellae; sordidum flammae trepidant rotantes vertice fumum. Ut tamen noris quibus advoceris gaudiis, Idus tibi sunt agendae, qui dies mensem Veneris marinae findit Aprilem, iure sollemnis mihi sanctiorque paene natali proprio, quod ex hac luce Maecenas meus adfluentes ordinat annos. Telephum, quem tu petis, occupavit non tuae sortis iuvenem puella dives et lasciva tenetque grata compede vinctum. Terret ambustus Phaethon avaras spes, et exelnplum grave praebet ales Pegasus terrenum equitem gravatus Bellerophontem, semper ut te digna sequare et ultra quam licet sperare, nefas putando, disparem vites Age iam, meorum finis amorum, - non enim posthac alia calebo femina - condisce modos amanda voce quos reddas; minuentur atrae carmine curae. |
Traduzione momentaneamente non disponibile. Se qualcuno volesse inviarmela a defaste@freemail.it gliene sarei molto grato. |
| XII
Iam veris comites, quae mare temperant, impellunt animae lintea Thraciae; iam nec prata rigent nec fluvii strepunt hiberna nive turgidi. Nidum ponit, Ityn flebiter gemens, infelix avis et Cecropiae domus aeternum opprobrium, quod male barbaras regum est ulta libidines. Dicunt in tenero gramine pinguium custodes ovium carmina fistula delectantque deum cui pecus et nigri colles Arcadiae placent. Adduxere sitim tempora, Vergili; sed, pressum Calibus ducere Liberum si gestis, iuvenum nobilium cliens, nardo vina merebere. Nardi parvus onyx eliciet cadum qui nunc Sulpiciis adcubat horreis, spes donare novas largus amaraque curarum eluere efficax. Ad quae si properas gaudia, cum tua velox merce veni: non ego te meis immunem meditor tingere poculis, plena dives ut in domo. Verum pone moras et studium lucri nigrorumque memor, dum licet, ignium misce stultitiam consiliis brevem: dulce est desipere in loco. |
Traduzione momentaneamente non disponibile. Se qualcuno volesse inviarmela a defaste@freemail.it gliene sarei molto grato. |
| XIII
Non disponibile |
|
| XIV
Quae cura patrum quaeve Quiritium plenis honorum munerihus tuas, Auguste, virtutes in aevum per titulos memoresque fastus aeternet, o qua sol habitabiles inlustrat oras maxime principum? quem legis expertes Latinae Vindelici didicere nuper quid Marte posses. Milite nam tuo Drusus Genaunos, implacidum genus, Breunosque veloces et arces Alpibus impositas tremendis deiecit acer plus vice simplici. Maior Neronum mox grave proelium commisit immanesque Raetos auspiciis pepulit secundis, spectandus in certamine Martio devota morti pectora liberae quantis fatigaret ruinis; indomitas prope qualis undas excrcet Auster, Pleiadum choro scindente nubes, impiger hostium vexare tunnas et frementem mittere equum mcdios per ignes. Sic tauriformis volvitur Aufidus qui regna Dauni praefluit Apuli, cum saevit horrendamque cultis diluviem meditatur agris, ut barbarorum Claudius agmina ferrata vasto diruit impetu primosque et extremos metendo stravit humum sine clade victor, te copias, te consilium et tuos praebente divos Nam tibi quo die portus Alexandrea supplex et vacuam patefecit aulam, fortuna lustro prospera tertio belli secundos reddidit exitus, laudemque et optatum peractis imperiis decus arrogavit Te Cantaber non ante domabilis Medusque et Indus, te profugus Scythes miratur, o tutela praesens Italiae dominaeque Romae. Te fontium qui celat origines Nilusque et Hister, te rapidus Tigris, te beluosus qui remotis obstrepit Oceanus Britannis, te non paventis funera Galliae duraeque tellus audit Hiberiae, te caede gaudentes Sygambri compositis venerantur armis. |
Traduzione momentaneamente non disponibile. Se qualcuno volesse inviarmela a defaste@freemail.it gliene sarei molto grato. |
| XV
Phoebus volentem proelia me loqui victas et urbes increpuit lyra, ne parva Tyrrhenum per aequor vela darem. Tua, Caesar, aetas fruges et agris rettulit uberes et signa nostro restituit Iovi derepta Parthorum superbis postibus et vacuum duellis Ianum Quirini clausit et ordinem rectum evaganti frena licen tiae iniecit emovitque culpas et veteres revocavit artes, per quas Latinum nomen et Italae crevere vires, famaque et imperi porrecta maiestas ad ortus solis ab Hesperio cubili. Custode rerum Caesare, non furor civilis aut vis exiget otium, non ira, quae procudit enses et miseras inimicat urbes. Non qui profundum Danubium bibunt, edicta rumpent Iulia, non Getae, non Seres infidive Persae, non Tanain prope flumen orti Nosque et profestis lucibus et sacris inter iocosi munera Liberi, cum prole matronisque nostris rite deos prius adprecati, virtute functos, more patrum duces Lydis remixto carmine tibiis Troiamque et Anchisen et almae progeniem Veneris canemus. |
Traduzione momentaneamente non disponibile. Se qualcuno volesse inviarmela a defaste@freemail.it gliene sarei molto grato. |